Büyük Veri (Big Data) nedir, kaynakları nelerdir?

  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
  • Yorumlar
Büyük Veri (Big Data) nedir, kaynakları nelerdir?
Abone ol
Büyük Veri (Big Data) nedir, kaynakları nelerdir?
Büyük Veri kavramı teknoloji geliştikçe ve ilerledikçe günlük yaşamımızda karşımıza sıkça çıkan kavramlardan birisi olmuştur. Özellikle cep telefonu, bilgisayar ve yazılımla çalışan çoğu alet ile birlikte artık hayatımızın içine dâhil olmuştur.

Büyük Veri (Big Data)

Büyük veri geleneksel biçimde işlenemeyen veya okunamayan çok büyük boyuttaki verilerin tamamını kapsamaktadır. Geniş çapta gerçekleşen bir veri akışının elbette güvenlik sorunları da ortaya çıkacaktır. Bu yazımızda söz konusu büyük veri hakkında kısa bir tanımlama yaptıktan sonra nerelerde kullanıldıklarını ve güvenliği tehdit eden unsurlar karşı nasıl önlemler alındığını anlatmaya çalışacağız.
Big Data yani büyük veri sayesinde telefon, bilgisayar ve çeşitli mobil cihazlarda içerisinde bulunan farklı verilerin analizlerinin yapılması ve yapılan analiz sonucunda verilerin sınıflandırılıp anlamlandırılması sağlanır.  Kamusal alanda ve diğer çeşitli bilimsel alanlarda (Temel bilimler, ticareti ilgilendiler işler, sağlık, kriminal meseleler) kullanılmakta olan büyük veri sistemi oldukça kolaylık sağlamıştır. Veri koruma alanında Avrupa Birliği (AB) mevzuatının uluslararası alanda öncü konumda olduğu söylenebilir. Örnek vermek gerekirse 95/46/EC sayılı Veri Koruma Direktifi kişisel verilerin korunmasına yönelik genel bir çerçeve çizerken; 2002/58/EC sayılı “e-Mahremiyet Direktifi” elektronik haberleşme sektörüne özgü kurallar içermektedir. Bu tür düzenlemeler sayesinde kişisel mahremiyet içeren bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılması kararlaştırılıp kısıtlanmıştır.
Büyük veri kavramı yüksek hacimdeki ve hızdaki veri ile ilgili konuları içermekle beraber aynı zamanda, çeşitlilik içeren, video, ses, metin gibi yapısal olmayan veya akışkan verilerin saklanmasını, yönetilmesini ve üzerinden bilgiye erişimi de ifade etmektedir. Diğer bir deyişle, bilinen veri tabanı yönetim sistemleri ve yazılım araçlarının, verileri toplama, saklama, yönetme ve çözümleme yeteneklerini aşan büyüklükteki verilere “Büyük Veri (Big Data)” denir.
Büyük veri teknolojilerinin kullanımı sonucunda, farklı kaynaklardan gelen tek başına önemli olmayan veriler birleştirilip paylaşılmamış kişisel verilere erişilebilmektedir. Bu özelliği ile büyük veri analizleri mahremiyetin ötesinde sonuçlara eden olabilmektedir. Sosyal ağlar çok sayıda kullanıcının eş zamanlı olarak etkileşimde bulunmak suretiyle büyük miktarda verilerin üretildiği platformlardır. Bu platformlarda her kullanıcının kişisel verisi ve mahremiyeti varken bu platformlardaki milyonlarca kullanıcının verisi analiz edildiğinde mahremiyeti de aşan bir durum ortaya çıkmaktadır. 
Büyük boyutlu veri kümelerinde yapılan istatistiksel analizler ve veri madenciliği çalışmaları mahremiyet sorununu ortaya çıkarmaktadır. En önemli mahremiyet sorunlarından biri de bu veri kümesinden bulunan kişilerin hassas bilgilerin korunmasıdır. Örnek olarak tıbbi kayıtların bulunduğu veri kümelerinde istatistiksel bilgiler yayınlanması kişilerin sağlık bilgileri hakkındaki detayların ortaya çıkmasına neden olabilir. Veri kümesindeki kayıtlarından tüm özelliklerden faydalanılarak ve hiçbir kimsenin kişisel mahremiyetine zarar vermeden, sonuçların elde edilmesi sağlanmalıdır. Burada ideal olan, analiz yapılan verideki hiç kimsenin mahremiyetine zarar gelmeden, verideki kayıtların sahip olduğu tüm özelliklerden yararlanarak olabildiğince tutarlı sonuçlar elde edebilmektir.
Kişisel verinin ve gizliliğin korunmasının gerçek maddi değerlerini belirlemek zordur. Bu sebeple, kişisel verilerin nasıl korunacağına dair bir çerçeve çizilirken bilgiyi paylaşmak ve saklamak arasında hem bilgiyi veren kişi hem de toplumsal açıdan faydayı en üst düzeye çıkaracak bir dengeyi gözetmek gereklidir. Böyle bir hukuki çerçeve hem tüketicileri hem de firmaları gözetmeli, ekonominin tümünün etkinliğini artırmayı hedeflemelidir. Bir yandan kişisel verilerin korunmasını sağlayan, diğer yandan toplam ekonomik faydayı artıran bir hukuki çerçevenin tartışılabilmesi için üzerinde özellikle durulması gereken üç husus mevcuttur: Kişilerin çevrimiçi platformlarda verilerini nasıl paylaşacaklarına dair tartışmanın temelinde, kullanıcı rızası yatmaktadır. Kullanıcıların rıza vermedikleri veya uygun görmedikleri durumlarda, çevrimiçi platformlar tarafından kendileri ile ilgili bilgi derlenmesinin önüne nasıl geçileceğini belirlemek için, “opt-in” ve “opt-out” seçeneklerinin ekonomik, hukuki ve sosyal açıdan değerlendirilmesi gerekmektedir. Diğer yandan büyük verinin hayatın her alanına girmesi, verinin geri dönüşü olmayacak şekilde kimliksizleştirilmesi (anonim hale getirilmesini) güçleştirmektedir. 
Kişisel verilerin korunması kavramı, kişisel veri niteliği taşıyan bilgilerin toplanması, depolanması, değiştirilmesi, yok edilmesi, kamuya açıklanması ve üçüncü kişilere aktarılması işlemlerinin, hangi amaç ve yöntemler çerçevesinde yapılabileceğinin belirlenmesini ifade ettiği kadar, bu sınırların aşılması halinde, buna sebebiyet veren görevliler hakkında hangi hukuki yollara başvurulabileceğinin düzenlenmesini de ifade etmektedir. Kamu kurum ve kuruluşları, kamu hizmetlerini yürütebilmek amacıyla gelişen teknolojinin de sağladığı imkânlardan yararlanmak suretiyle, büyük miktardaki kişisel veriyi kamu görevlileri eliyle doğrudan veya dolaylı olarak toplamakta, işlemekte ve kullanmaktadır. Verileri toplayan kurumların ve kuruluşların bu verileri toplarken, verilerin korunmasıyla ilgili gerekli idari ve hukuki tedbirleri de almaları gerekmektedir.

Büyük veri nasıl işler?
Elde bulunan verileri en kullanışlı hale getirip, işletmelerin ve kurumların müşterileri hakkında olan görüşlerine yeni bir bakış açısı getirmeyi, yeni kanallar açmayı kendine ilke edinmiştir. Bu noktada en faydalı bilgiye ulaşmak için büyük verinin prensipleriyle hareket edip verinin en sade ve işlenebilir halini ortaya koymak gerekiyor. Birçok veri noktası karşılaştırılır, verilerin birbirleriyle olan ilişkileri ortaya çıkarılır ve bu ilişkiler öğrenmemizi dolayısıyla daha akıllı kararlar almamızı sağlar. Bu işlem yaygın olarak, toplanan verilere dayanan yapı modelleri içeren bir işlemle yapılır ve daha sonra simülasyonlar çalıştırılır. Her seferinde veri noktalarının yeri değiştirilerek sonuçların nasıl etkilendiği izlenir.
Nispeten yakın zamana kadar veriler, elektronik tablolar veya veritabanları ile sınırlıydı ve hepsi çok düzenliydi. Ancak çağın ilerleyişiyle birlikte artık veri denen kavram çok karmaşık bir yapıyı ifade etmeye başladı. Veri, artık veritabanlarından fotoğraflara, videolardan ses kayıtlarına, yazılı metin ve sensör verilerine kadar her şeyi kapsamaktadır. İşletmeler de teknolojiyi yakından takip ederek, tüm bu karmaşıklığın çözülmesi için kendi yapıları altında büyük veriye yatırım yapmakta ve veriyi belli segmentlere ayırarak, müşteri profil analizi ile stratejilerini belirlemektedir.

Büyük Veri’nin Kullanım Alanları Nelerdir?
Her alanda kendine yer bulan büyük verinin kullanım alanını sınırlamak çok mümkün gözükmüyor. Tüketici davranışını izlemek isteyen satıcılar, yaratıcı trendler oluşturmak isteyen yeni şirketler, mevcut durumu açıklamaya çalışan araştırmacılar veya girişimciler olmak üzere birçok kişi ve kuruluş büyük veriyi kullanmaktadır. Büyük veriyi kullanan kurum ve kuruluşlar bu teknolojinin sağladığı olumlu katkıları kısa sürede görüyorlar. Araştırmalara göre büyük veriyi kullanan şirketler; %50 daha fazla kazanç elde etmiş, pazar çalışmalarında %41 etkili olmuş, reklam harcamaları %37 azalmış ve sosyal medya kullanımında %37 gibi yüksek oranlarla daha başarılı olmuşlar.
Büyük veri sadece iş dünyasında değil, dünyamızı çeşitli şekillerde değiştirmeye yardımcı oluyor.
Sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesinde büyük verinin kullanılması büyük katkı sağlamaktadır. Veri odaklı tıp, hastalığın erken teşhisinde ve yeni ilaçların geliştirilmesine yardımcı olabilecek çok sayıda tıbbi kayıt ve görüntünün analizini içerir.
Doğal ve insan kaynaklı felaketleri tahmin etmek ve önlem almaya yardım olmak için büyük veriden faydalanılabilir. Deprem verileri, depremlerin bir sonraki aşamada muhtemel durumunu tahmin etmek için analiz edilebilir ve insan davranış kalıpları, kuruluşların hayatta kalanlara ne yapabileceğine dair bilgileri edinmesine yardımcı olur.
Suçların önlenmesi için polis güçleri, kaynakları daha verimli bir şekilde dağıtmak ve ihtiyaç duyulduğunda caydırıcı olmak için kendi istihbaratı ile kamu veri setlerine dayanan veri güdümlü stratejileri giderek daha fazla benimsiyor.

Büyük Veri Neden Bu Kadar Önemli?
Veriler, dünyamızı ve yaşam tarzımızı daha önce görülmemiş oranda etkilemektedir. Hal böyle olunca bu verilerin doğru bir şekilde kullanılması hem topluma hem de ticari organizasyonlara fayda sağlamaktadır. Bugünün şartlarıyla, veriler doğru işlendiği zaman getireceği faydayı ve kazancı düşününce gelişen teknolojiyle birlikte ilerleyen süreçte gayet olumlu gelişmelerle karşılaşacağımız hiç şüphesiz!
Bir başka açıdan bakınca, verilerin gizlilik ve güvenlik sorunu oluşturabileceğine dair tartışmalar da var. Bizler bu verileri bu şirketlere, devletlere verirken tüm mahremiyetimizi de vermiş oluyoruz ve dolayısıyla devletlerin bu verilere sahip olması artık bir güç belirtisi olarak kabul ediliyor.
Yakın gelecekte savaşların nedeni; eskisi gibi petrol veya toprak değil, veri olabilir!!!
Büyük veri, uzun ve sonu olmayan bir yol. Bireysel mahremiyetimiz de bu yolda en büyük önem arz eden ve dikkatli olmamız gereken konulardan biri.
Sonuç olarak ülkemizde de veri güvenliğinin arttırılması için tüm kamu kurum ve kuruluşlarının bilgi güvenliğinin ve kişisel verilerin korunması için ortak bir güvenlik politikası oluşturulması, kurumların bu politikaya uyması ve belirlenen standartlara uygunluklarının denetlenebilmesi etkin bir yol olarak görülmektedir. Oluşturulacak ortak veri güvenliği politikası kapsamında, kamuda verinin korunabilmesi için verilerin kurumlar bazında üç temel unsur olan gizlilik, bütünlük ve erişilebilirlik açısından sınıflandırılması ve bu unsurlara göre korunması gerekmektedir.

KAYNAKÇA
“Verilerin Korunması İlkeleri ile Uyumluluğu ve Avrupa Birliği’nin 95/46/EC Sayılı Veri Koruma Direktifi Açısından Değerlendirilmesi” Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 3, Sayı: 1, 2013, (s. 99– 124)
Karaca İ. (2015) “Büyük Veri Analizlerinin Kurumsal Faaliyetlerde Kullanım Alanları”. T.C Ankara Üniversitesi.

  • Samet Burhan Çetin
  • Tarih :2021-12-05 14:35:32
  • Etiketler: 'Büyük veri  'Big data  '  
  • TEKNO OCAK+

Büyük Veri'nin Kaynakları

osyal medya aracılığı ile ortaya çıkan etkileşimler veya tweetler aracılığıyla açığa çıkan duygular daha önce elde edilmesi zor olan bilgileri yani derin duyguları artık daha görünür kılmaktadır.

 

BÜYÜK VERİ

On dokuzuncu yüzyılın başlarına kadar neredeyse dünyanın tamamı için değişim el yordamıyla ve kaplumbağa hızından daha yavaş gerçekleşiyordu. Uzmanların bilimsel öngörülerine göre 19. yüzyıl öncesinde bilginin yarılanma hızı 1500 yıl gibi uzun bir sürede gerçekleşmekteydi. Ancak yirminci yüzyılla birlikte insanlığın ürettiği bilgiler şaşırtıcı bir hız kazanmaya başlayarak bilginin iki katına çıkması için 250 yıla ihtiyaç duyulduğu öne sürülmüştür. Ancak “www” kısaltmasıyla hayatımıza giren world wide web yani ‘geniş dünya ağı’ kullanımı o ana kadar hayal dahi edilememiş büyük bir veri üretim ve paylaşımını insanlığın kullanımına açmıştır. Prof. Dr. Yüksel Ergün’e göre ise bilgi şu an ortalama 12 saatte bir iki katına çıkmaktadır. Bunun anlamı bilgi neredeyse ışık hızında kendini yenilemekte, geliştirmekte ve dönüştürmektedir. 

Şüphesiz üretilen bu verilerin insan hayatı için çok büyük anlamları vardır. Bu gerçeklikten hareketle dünyanın önemle üzerinde durduğu bir konu olan “büyük veri” ya da küresel çevrelerdeki adıyla “big data” olgusu yakın ve uzak geleceğin en hayati konularından birini oluşturmaktadır. Büyük veri, ağ günlükleri, sosyal medya paylaşımları, bloglar, fotoğraf, video, log dosyaları gibi değişik kaynaklardan toparlanan tüm verilerin, anlamlı ve işlenebilir biçime dönüştürülmüş biçimine denmektedir. Büyük veri olgusu birey, toplum ve doğa gibi her bağlam için doğru kararların alınmasında çok çerçeveli bir konu başlığıdır. Bu anlamda bilgi üretimi toplumları da bilgi toplumu haline getirmiştir. Nitekim insanlık avcı, tarım, sanayi toplumlarını aşarak bugün için bilgi toplumu haline gelmiştir. Günümüzde bilgi toplumunun bileşenlerini yaşamın her alanında görmek olasıdır. Ev, ofis, vb. ortamlardaki bilgisayarlar, tabletler ve akıllı telefonlar büyük verinin daha da büyümesine katkı sağlayan postmodern teknolojik cihazlardır. 

Büyük veri, doğru çözümleme yaklaşımları ile yorumlandığında devlet, şirket ve sivil toplum kuruluşlarının temel ya da stratejik kararlarını doğru bir biçimde almalarına, risklerini daha iyi yönetmelerine ve doğru inovatif hareketliliği sağlayabilmektedir. Özellikle insanların internetteki arama motorlarında kullandıkları terimler ya da Facebook, İnstagram gibi sosyal medyadaki platformlardan paylaşım sitelerindeki “beğen” tıklamaları insanların tercihleriyle ilgili önemli ipuçlarını ortaya koymaktadır. Ayrıca sosyal medya aracılığı ile ortaya çıkan ilişkiler veya tweetler aracılığıyla açığa çıkan duygular daha önce elde edilmesi zor olan bilgileri yani derin duyguları artık daha görünür kılmaktadır. Bunun sonucu olarak insanların siyasi, sosyal ve ekonomik tercih ve düşüncelerinin kestirimi daha doğru oranda yapılabilmektedir. Dolayısıyla da insan ve toplumlar, devlet, şirket ve sivil toplum kuruluşları açısından daha fazla kontrol edilebilir bir yapı haline dönüşebilmektedir. Örneğin hepimizin internet ortamında yaşadığı bir durum olarak akıllı cihazlarımızın ortam dinlemesi ya da daha önceki arama motorunda kullandığımız terimlerden hareketle ve yapay zekâ yoluyla niyetlerimizi, düşüncelerimizi ve ihtiyaçlarımızı reklam olarak karşımıza çıkarması bir büyük veri çözümlemesidir. Bu durum büyük veri çözümlemesinin sadece basit bir örneğidir. Ayrıca büyük verinin üretilme hızı çok yüksektir ve her geçen gün bu hız daha da artmaktadır. Bu açıdan bakıldığında veriyi işleyecek, analiz edecek süreçlerin de büyük verinin üretimiyle aynı hızda olması gerekmektedir. Büyük verinin ne kadar hızda üretildiğine örnek olarak, yaklaşık, Twitter üzerinden dakikada 350 bin ve günde 500 milyon tweet’in atılması, Facebook’ta günde 2,7 milyar kez beğenme tıklaması ve yorum paylaşılması, dünya genelinde günlük 200 milyarın üzerinde e-posta gönderim ve alımının gerçekleştirilmesi ve WhatsApp’ta günde 50 milyar mesajın işlenmesi verilebilir. Ayrıca yukarıda paylaşılan bu veriler yaklaşık on yıl öncesine aittir. Bugüne gelindiğinde bu alanlarda üretilen veriler çok daha büyük niceliksel değerler oluşturmaktadır.

Büyük verinin tüm bu özellikleriyle birlikte son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar (Aktan, 2018), büyük verinin; bankacılık, iletişim, medya ve eğlence sektörü, sağlık hizmetleri, eğitim, üretim, devlet hizmetleri, sigortacılık, ulaşım, enerji, gibi alanlarda yoğun bir şekilde kullanıldığını öne sürmektedir. Bu çerçevede büyük veri konusunun her geçen gün daha önemli hale geldiği ve önümüzdeki yıllarda da daha baskın bir şekilde insan ve toplum yaşamını etkileyeceği söylenebilir.

  • Bayram Erden
  • Tarih :2022-02-15 15:01:13
  • Etiketler: 'big data  'büyük veri  'sosyal medya  'veri  'analiz  
  • TEKNO OCAK

Kaynak:ogretmenler.net

Anahtar Kelimeler:
  • 0
    SEVDİM
  • 0
    ALKIŞ
  • 0
    KOMİK
  • 0
    İNANILMAZ
  • 0
    ÜZGÜN
  • 0
    KIZGIN
Geçmişten Geleceğe Giyilebilir TeknolojilerÖnceki Haber

Geçmişten Geleceğe Giyilebilir Teknoloji...

Tavşanlı MYO’dan “Kardeş Okul-Benimle Okur Musun” konulu projeSonraki Haber

Tavşanlı MYO’dan “Kardeş Okul-Benimle Ok...

Yorum Yazın

Bu Yarıyıl Tatilinde İlk Kez Açılan Kış Okullarından 250 Bin Öğrenci Yararlandı
6 Şubat Pazartesi kar tatili verilen iller
Öğretmenlik, adanmışlıktır. Bu fotoğrafı başka yerde göremezsiniz
Hava koşulları nedeniyle görev yerlerine gidemeyecek öğretmenlerimizi idari izinli saymalıdır
Kadroya geçen sözleşmeli öğretmenler ne zaman özür durumu, il içi ve il dışı yer değiştirmelerine başvurabilecek?
Milli Eğitim Bakanlığı Yemek/Beslenme Hazırlama Ve Dağıtımı Kılavuzu Yayınladı
Sözleşmeli öğretmenlerin kadroya geçiş işlemleri nasıl yapılacak?
DEVLETİN MÜLKÜ olan makamları, DEVRE MÜLK gibi görenler
Sendikal Hukuk Mücadelemiz kitabının dördüncüsü yayımlandı
Şeflerimizin sorunlarını biliyor ve çözümü noktasında her düzeyde kesintisiz gayretimizi sürdürüyoruz
"Şube Müdürlerinin Sorunları ve Çözüm Önerileri’ Çalıştayı gerçekleştirildi
İçişleri Bakanlığından eğitim öğretimin ikinci yarıyılı için genelge
TEKNOFEST İzmir Spotter Kule Başvuruları Başladı!
Liseler Arası İnsansız Hava Aracı Yarışması ve Uluslararası İnsansız Hava Aracı Yarışması başvuruları başladı
Rehber Kitap ve Öğrenme Senaryoları Hazırlandı
TEKNOFEST 2023 kapsamında düzenlenen Roket Yarışması
Cumhuriyetimizin 100. Yılında TEKNOFEST Coşkusu 3’e Katlanıyor!
Engelli Kamu Görevlilerinin Talepleri Bakan Yanık’a İletildi
Düşen Enflasyon Değil, Alım Gücümüzdür!
Mücadelemiz sonucu 50/d sorunu çözüldü