Republic of Türkiye Directorate of Communications
Kaynak dil: İngilizce
Doğrulanabilir Kamu Yayıncılığı İçin Yeni Bir Adım Resmi yayınlar artık merkezi olmayan ve doğrulanabilir bir web mimarisi aracılığıyla erişilebilir. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, dijital egemenlik, şeffaflık ve verimlilik standartlarını yeniden tanımladı. cbiletisim.eth ile yayınlarımız IPFS'ye yükleniyor ve bir ENS adı ile referanslanıyor, böylece herkes bunları doğrudan zincir üzerinde doğrulayabilir ve alabilir.
Bu çeviriyi değerlendir:
Başkanlığımız, resmî İngilizce web sitesini blok zincir altyapısına taşıdı. Başkanlığımızın blok zincir üzerindeki bu yayınına cbiletisim.eth.link adresinden erişilebiliyor.
Başkanlığımız, resmî İngilizce web sitesini herhangi bir merkezî sunucuya ya da üçüncü taraf bir aracıya bağlı olmadan, doğrudan blok zincir altyapısı üzerinden erişime açtı. Bir kamu kurumu tarafından dünyada ilk kez hayata geçirilen bu yayına vatandaşlar ve uluslararası kullanıcılar cbiletisim.eth.link adresi üzerinden ulaşabiliyor.
Bu yayın, Başkanlığımız geçtiğimiz bir yıl boyunca adım adım yürüttüğü dijital dönüşüm sürecinin son halkası oldu. Yapay zekâ ve blok zincir teknolojilerini kamu yönetimine entegre etme hedefiyle başlayan süreç, her aşamada somut çıktılar üreterek ilerledi.
Sürecin başlangıcı: Yerli ve güvenli yapay zekâ altyapısı
Bu noktaya gelinen yol, “Yapay Zekâ Dönüşümü” girişimi kapsamında hazırlanan Yapay Zekâ Strateji Belgesi ile başladı.
Strateji doğrultusunda, başlangıçta bulut ortamında geliştirilen yetenekler kısa sürede yüksek güvenlikli, yerli ve kurum içi (on-premise) bir altyapıya taşındı. Kurum bünyesinde kurulan yüksek performanslı GPU sunucuları ve özel ağlar sayesinde hassas veriler tamamen yerel ortamda, dış bağımlılık olmaksızın işlenmeye başlandı.
Bu altyapı üzerinde çeşitli yapay zekâ uygulamaları geliştirildi. Güvenlik duvarlarının arkasında çalışan, kuruma özel ince ayarlı yerli dil ve görsel-dil modelleri (LLM ve VLM) devreye alındı. Çok dilli uluslararası medya izleme sistemiyle; duygu analizi, risk ve anomali tespiti ile gerçek zamanlı özetleme yetenekleri sayesinde dezenformasyona karşı çevik bir yapı kuruldu, kriz anlarında karar alma süreçleri hızlandırıldı ve vatandaşların doğru bilgiye erişimi güçlendirildi. Kurumun iç belgeleriyle entegre, kapalı devre kurumsal yapay zekâ asistanı CibGPT ile personelin kurumsal bilgiye güvenli ve yetkili erişimi sağlandı. Otomatik metin hazırlama, görsel üretim, seslendirme ve çok dilli video oluşturmayı mümkün kılan VLM tabanlı çok modluçerçeveyle içerik üretimi hızlandırıldı ve operasyonel maliyetler düşürüldü. İlGen kodlama asistanı; kod önerileri, hata analizi ve test senaryosu üretimiyle yazılım geliştirme süreçlerine katkı sundu. Doğal dili SQL’e çeviren ULAK entegrasyon aracıyla da teknik olmayan personelin karmaşık kurumsal veri tabanlarını kolayca sorgulaması mümkün hâle geldi.
Açık kaynak ekosisteminde paylaşım
Sürecin bir sonraki adımında Başkanlığımız, teknolojik birikimini kamu yönetimi ve akademi dünyasıyla paylaşmaya yöneldi. Bu kapsamda hazırlanan Kamu Kurumları için Yapay Zekâ Entegrasyon Rehberi, teknolojinin kamuda güvenli ve etkin biçimde benimsenmesini desteklemek üzere paylaşıldı.
Başkanlığımız ayrıca, dünyanın en büyük yapay zekâ ve makine öğrenmesi topluluk platformlarından Hugging Face’te resmî kurumsal profil oluşturan Türkiye’deki ilk kamu kurumu oldu. İlk katkı olarak, Dezenformasyonla Mücadele Merkezi tarafından derlenen; doğal afetler, seçimler, göç ve ekonomi gibi alanlardaki 2.810 doğrulama (fact-check) kaydından oluşan Türkçe–İngilizce iki dilli açık veri seti paylaşıldı. CC-BY-4.0 lisansıyla erişime açılan bu veri seti, araştırmacıların ve geliştiricilerin dezenformasyon tespitine yönelik modeller geliştirmesini desteklemeyi amaçlıyor.
Blok zincirde kalıcı arşiv ve dağıtık kimlik
Sürecin sonraki aşamalarından birinde Başkanlığımız, dijital arşivlerinin kalıcılığını ve değiştirilemezliğini güvence altına almak için blok zincir teknolojisini kamu süreçlerine dâhil etti. Strateji, diplomasi, tarih ve kültür alanlarındaki 130 resmî yayın, IPFS protokolüyle dağıtık ağlarda kalıcı olarak arşivlendi; bu yayınların kriptografik kanıtları akıllı sözleşmeler aracılığıyla doğrudan Ethereum blok zincirine işlendi.
Başkanlığımız, bu çalışmayı bir adım ileri taşıyarak Ethereum ağı üzerinde kendi kurumsal akıllı sözleşmesini devreye aldı ve kurumsal dijital kimliği olarak cbiletisim.eth ENS (EthereumName Service) alan adını tescil etti. Başkanlığın İngilizce web sitesinin doğrudan blok zincir üzerinden yayımlanması da bu altyapının üzerine inşa edildi.
Bu model, kamu iletişiminde somut avantajlar sunuyor: Başkanlığımız tarafından yayımlanan herhangi bir dijital duyuru ya da belgenin gerçekliği, merkezî bir sunucuya gerek kalmadan blok zincir üzerinden şeffaf ve kriptografik olarak doğrulanabiliyor. Kurumsal kimlik, merkezî bir noktaya bağlı olmadan korunarak sahteciliğe ve alan adı ele geçirme (domain hijacking) girişimlerine karşı güvence altına alınıyor.
Teknoloji ekosisteminden ilgi
Başkanlığımızın blok zincir alanındaki çalışmaları uluslararası ölçekte de ilgi gördü. Web3 ve dağıtık teknolojiler alanında faaliyet gösteren geliştirici toplulukları ile teknoloji ekosistemi, bir kamu kurumunun şeffaf ve dağıtık bir yayın modelini hayata geçirmesini yakından takip etti; çalışma, dünyanın farklı yerlerindeki teknoloji topluluklarından ilgi ve destek gördü.
Vizyon
Başkanlığımız, yapay zekâ ve blok zincir teknolojilerinin entegrasyonunu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde Türkiye’nin dijital dönüşüm hedefleri açısından önemli bir adım olarak değerlendiriyor. Başkanlığımız, veri güvenliği ve kamu güvenini önceleyen yaklaşımıyla, atılan her adımın bir öncekinin üzerine inşa edildiği bu süreci sürdürmeyi planlıyor.