Memur-Sen Genel Başkan Yardımcısı ve Uluslararası Emek Konfederasyonu (ILC) Genel Sekreteri Hamza Öksüz, COP31 kapsamında Yeşil Alan’daki Türkiye Pavilyonu’nda Memur-Sen ve ILC tarafından düzenlenen “Adil Geçişin Merkezinde Çalışanlar: Adil ve İklime Dirençli Bir Gelecek İçin Sosyal Diyalog” paneline katıldı. Öksüz, yaptığı konuşmada, yeşil ve dijital dönüşüm politikalarının çalışanların haklarını, istihdam güvencesini ve sosyal korumayı esas alması gerektiğini vurguladı.

Hamza Öksüz'ün değerlendirmelerde bulunduğu panele;Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürü Ali Aybey, Güney Afrika FEDUSA Konfederasyonu Genel Başkan Yardımcısı Waheed Hooseno ve Senegal CNTS Konfederasyonu Koordinatörü Babacar Syllakatıldı. Panelin moderatörlüğünü ise Memur-Sen ve ILC Dış İlişkiler Uzmanı Lylia Tennah yaptı.

“Adil geçiş tek bir modele indirgenemez”

Panelde Türkiye, Güney Afrika ve Senegal'in deneyimlerine değinen Hamza Öksüz, farklı ekonomik ve toplumsal koşullara sahip ülkelerin tecrübelerinin adil geçişin tek bir modele indirgenemeyeceğini gösterdiğini ifade etti. Yeşil dönüşümün yanı sıra dijital dönüşümün de adalet perspektifiyle ele alınması gerektiğini belirten Öksüz, dünya nüfusunun beşte birinin internet erişimine sahip olmadığını hatırlattı. Ülkelerin enerji kaynakları, istihdam yapıları, kalkınma ihtiyaçları ve kurumsal imkânlarının birbirinden farklı olduğunu kaydeden Öksüz, uluslararası politikaların bu gerçeklikler ve çalışanların ihtiyaçları dikkate alınarak oluşturulması gerektiğini söyledi.

Öksüz, “Bugün Türkiye, Güney Afrika ve Senegal'in deneyimlerini dinledik. Farklı ekonomik ve toplumsal koşullara sahip bu ülkelerin deneyimleri, adil geçişin neden tek bir modele indirgenemeyeceğini gösteriyor. Yeşil dönüşüm ve dijital dönüşümde adil geçişi elbette ki konuşalım fakat dünya nüfusunun beşte birinde internet erişiminin olmadığını da göz ardı etmemeliyiz. Her ülkenin enerji kaynakları, istihdam yapısı, kalkınma ihtiyaçları ve kurumsal imkânları farklıdır. Dolayısıyla yeşil dönüşümün çalışanlar üzerindeki etkileri de her yerde aynı olmayacaktır” ifadelerini kullandı.

Uluslararası Emek Konfederasyonu olarak dönüşümün çalışanlar açısından daha güvenli, kapsayıcı ve sürdürülebilir hâle gelmesini temel öncelik olarak gördüklerini belirten Öksüz, COP31 sonrasında ortak ilkelerin somut politikalara dönüştürülmesi için uluslararası sendikal iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini kaydetti. Bu kapsamda beş temel önceliğin altını çizen Öksüz, öncelikle ülkelerin ortak hakları savunan uluslararası bir sendikal politika gündemi oluşturmasının önemine dikkat çekti.

Enerji, sanayi, tarım ve ulaştırma gibi sektörlerde yaşanan değişimlerin milyonlarca çalışanın istihdamını, gelirini ve çalışma koşullarını etkilediğini belirten Öksüz, sendikal hareketin ortak politika çerçevesinin istihdamın korunması, sosyal güvenliğin güçlendirilmesi, mesleki gelişim ve sendikal hakları kapsaması gerektiğini dile getirdi.

Hamza Öksüz, “Bu nedenle farklı ülkelerdeki sendikaların çalışmalarını ortak bir uluslararası politika çerçevesiyle desteklemeliyiz. Bu çerçeve; istihdamın korunmasını, sosyal güvenliğin güçlendirilmesini, mesleki gelişimi ve sendikal hakları kapsamalıdır. Ancak ortak hedefler belirlerken ülkelerin farklı ihtiyaçlarını da dikkate almalıyız. Örneğin enerji sektörünün dönüşümüyle tarımda iklim değişikliğine uyum süreci, çalışanlar açısından farklı sorunlar ortaya çıkarıyor” şeklinde konuştu.

“Sosyal diyalog çalışanların hayatında somut iyileşme sağlamalı”

Adil geçişin başarısı için hükümetler, işverenler ve sendikalar arasındaki sosyal diyaloğun kurumsal kapasitesinin geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan Öksüz, çalışanların görüşlerinin yalnızca danışma süreçlerinde alınmakla sınırlı kalmaması, doğrudan politika hazırlıklarına ve uygulamalara yansıması gerektiğini ifade etti. Ulusal düzeyde adil geçiş komisyonları, sektörel danışma mekanizmaları ve düzenli değerlendirme süreçlerinin oluşturulmasını öneren Öksüz, sendikaların saha deneyiminin çalışanların gerçek ihtiyaçlarını ortaya koymak bakımından önemli bir kaynak olduğunu belirtti.

Öksüz, “Adil geçiş için hükümetlerin, işverenlerin ve sendikaların düzenli iş birliği yapması gerekiyor. Ancak sosyal diyalog mekanizmalarının varlığı, bu mekanizmaların her zaman etkili olduğu anlamına gelmiyor. Önemli olan çalışanların görüşlerinin politika hazırlıklarına ve uygulama süreçlerine ne ölçüde yansıdığıdır. Sendikaların sahip olduğu saha deneyimi, çalışanların gerçek ihtiyaçlarını belirlemek açısından önemli bir kaynaktır” dedi.

Yeşil ve dijital dönüşümün çalışma hayatında yeni becerilere ve mesleki yeterliliklere duyulan ihtiyacı artırdığına işaret eden Öksüz, mesleki eğitim, beceri geliştirme ve sosyal koruma politikalarının birlikte ele alınması gerektiğini kaydetti. Dönüşümden daha fazla etkilenmesi beklenen kadınlar, gençler, göçmenler ve kayıt dışı çalışanların ihtiyaçlarının önceden belirlenmesi gerektiğini dile getiren Öksüz, “Yeşil dönüşüm ve dijital dönüşüm, çalışma hayatında yeni becerilere ve mesleki yeterliliklere olan ihtiyacı artırıyor. Bazı sektörlerde yeni istihdam fırsatları oluşurken diğerlerinde iş kayıpları ve gelir güvencesizliği gibi riskler ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle mesleki eğitim, beceri geliştirme ve sosyal koruma politikalarını birlikte ele almalıyız. Ancak eğitim programlarının gerçek istihdam fırsatları ve sosyal güvencelerle desteklenmesi gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.

Çalışanların yalnızca yeni beceriler kazanmasının yeterli olmayacağını, bu becerilerin güvenli ve nitelikli işlerde kullanılabilmesinin de güvence altına alınması gerektiğini vurgulayan Hamza Öksüz, uluslararası sendikal kuruluşlar arasında eğitim programları ve sektörel araştırmalar geliştirilmesini önerdi.

TÜRKİYE KAMU-SEN ÜYELERİMİZE VAKIF KATILIM’DAN ÖZEL AVANTAJLAR!
TÜRKİYE KAMU-SEN ÜYELERİMİZE VAKIF KATILIM’DAN ÖZEL AVANTAJLAR!
İçeriği Görüntüle

Öksüz: Sendikaların teknik ve Ar-Ge kapasitesini güçlendirmeliyiz

Adil geçiş politikalarının uygulanabilmesi için ekonomik kaynakların ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi gerektiğini ifade eden Öksüz, iklim dönüşümünün ciddi finansman, teknik uzmanlık ve kurumsal hazırlık gerektirdiğini belirtti. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin iklim finansmanına erişim imkânlarının farklılaştığını hatırlatan Öksüz, bu finansmanın istihdam ve sosyal koruma programlarını da desteklemesi gerektiğini söyledi.

Öksüz, “İklim dönüşümü ciddi finansman, teknik uzmanlık ve kurumsal hazırlık gerektiriyor. Ancak ülkelerin bu kaynaklara erişim imkânları farklılık gösteriyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde iklim finansmanının istihdam ve sosyal koruma programlarını da desteklemesi gerekiyor. Aynı zamanda sendikaların teknik ve Ar-Ge kapasitelerini güçlendirmeliyiz. İklim politikalarını analiz edebilen, istihdam verilerini değerlendirebilen ve somut öneriler geliştirebilen sendikal kuruluşlar, karar süreçlerinde daha etkili olacaktır” ifadelerini kullandı.

Kamu hizmetlerinin güçlendirilmesinin de toplumların iklim değişikliğine karşı dayanıklılığını artıracağını belirten Öksüz, sağlık, eğitim, yerel yönetimler ve afet yönetimi gibi alanlarda kurumsal kapasitenin geliştirilmesi gerektiğini kaydetti.

COP31 sonrasında üç aşamalı ortak çalışma önerisi

Konuşmasında COP31 sonrasına yönelik somut bir iş birliği önerisi de ortaya koyan Öksüz, uluslararası sendikal kuruluşlar arasında üç aşamalı bir ortak çalışma sürecinin başlatılmasını önerdi. İlk aşamada kapsamlı bir istişare süreci yürütülerek ülkelerin ihtiyaçlarının, önceliklerinin ve iş birliği imkânlarının değerlendirilmesini isteyen Hamza Öksüz, ikinci aşamada istihdam politikaları, sosyal koruma uygulamaları, mesleki dönüşüm programları ve sosyal diyalog süreçlerinin takip edileceği ortak bir izleme ve değerlendirme çerçevesi geliştirilmesini önerdi. Üçüncü aşamada ise sendikalar arasında sürekli bilgi ve deneyim paylaşımını sağlayacak bir iş birliği ağı oluşturulması gerektiğini belirten Öksüz, “Uluslararası Emek Konfederasyonu olarak COP31 sonrasında üç aşamalı bir ortak çalışma süreci başlatılmasını öneriyoruz. Birinci aşamada, sendikal kuruluşlar arasında kapsamlı bir istişare süreci yürütmeliyiz. İkinci aşamada, ortak bir izleme ve değerlendirme çerçevesi geliştirmeliyiz. Üçüncü aşamada ise sendikalar arasında sürekli bilgi ve deneyim paylaşımını sağlayacak bir iş birliği ağı oluşturmalıyız” diye konuştu.

Önerilen iş birliği ağının ortak eğitim faaliyetleri, uzman toplantıları ve politika geliştirme çalışmalarına zemin hazırlayacağını belirten Öksüz, bu sürecin yeni bürokratik yapılar oluşturmaktan ziyade mevcut sendikal iş birliklerinin sonuç üretme kapasitesini artırmayı hedeflediğini ifade etti. ILC olarak ortak girişimlerde sorumluluk üstlenmeye hazır olduklarını da sözlerine ekledi.

“Kazanılmış haklarımızı neden kaybediyoruz”

Dayanıklı şehirlerin, çevre ve iklim krizinin konuşulduğu bir zirvede yok edilen Gazze’nin görmezden gelinemeyeceğini vurgulayan Hamza Öksüz, Memur-Sen ve ILC olarak COP31 katılımcılarıyla buluşturulan “Dönüş Umudu-El Avde” deneyim sergisine panelistleri davet etti.

Öksüz sözlerini şu şekilde tamamladı: “Son olarak bizlerin bu soruları da yüksek sesle ifade etmemiz gerekiyor: Bu dönüşümler sonucu ortaya çıkacağını söylediğimiz yeni iş imkanları kimler için? Mevcut işini kaybedenler için mi?Asyalılar, Afrikalılar veya Avrupalılar için mi? Bu dönüşümün maliyetini veya gelirini kimler üstlenecek kimler bölüşecek?Her krizde veya dönüşümde biz emekçiler kazanılmış haklarımızı neden kaybediyoruz? Uluslararası Emek kuruluşları bu konular üzerine nasıl çalışmalar yapıyorlar veya yapıyorlar mı? Dönüşüm veya değişim her ne olursa olsun emekçilerin söz sahibi olmadığı bir süreci kabul etmiyoruz.”

Ali Aybey: Başarılı dönüşüm hiç kimseyi geride bırakmamalı

Ali Aybey ise adil geçişin küresel ölçekte ilerleme kaydetmekle birlikte, sürecin hızı ve uygulanma biçiminin ülkeden ülkeye farklılık gösterdiğine dikkat çekti. Türkiye'nin iklim taahhütleri ve yeşil dönüşüm hedefleri doğrultusunda istihdamın korunması, becerilerin geliştirilmesi ve sosyal diyalog arasında denge kurmaya çalıştığını belirten Ali Aybey, başarılı bir geçişin yalnızca ekonominin dönüşümüyle sınırlı kalmaması gerektiğini vurguladı. Aybey, çalışanları koruyan ve hiç kimseyi geride bırakmayan bir anlayışın benimsenmesinin önemine işaret etti.

“Çalışanlar olmadan çalışanlar hakkında karar alınmamalı”

Waheed Hoosen, ülkesinin enerji dönüşümü deneyimi üzerinden adil geçişin çalışanlar ve yerel topluluklar açısından doğurabileceği sonuçları değerlendirdi. Enerji dönüşümünün bir istihdam krizine dönüşmemesi gerektiğini belirten Hoosen; insana yakışır ve güvenceli istihdamın, insan onuruna yaraşır ücretlerin ve güçlü iş sağlığı ve güvenliği standartlarının güvence altına alınmasını istedi.

Özellikle kömür sektörüne bağımlı bölgelerde yerel yeşil sanayilere yatırım yapılması, akredite yeniden beceri kazandırma programlarının geliştirilmesi ve çalışanların yeni istihdam alanlarına yönlendirilmesi gerektiğini kaydeden Hoosen, dönüşümden etkilenen çalışanların işsizlik sigortası, emeklilik ve sağlık haklarıyla korunmasının önemini vurguladı. Sendikaların dönüşümün tasarlanması, müzakere edilmesi ve izlenmesinde en erken aşamalardan itibaren gerçek birer ortak olarak yer alması gerektiğini belirten Hoosen, “Çalışanlar olmadan, çalışanlar hakkında hiçbir karar alınmamalıdır” dedi.

Babacar Sylla: Adil geçiş kalkınma ihtiyaçlarını da gözetmeli

Babacar Sylla da gelişmekte olan Afrika ülkelerinin ekonomik kalkınma ihtiyaçları ile iklim değişikliğine karşı dayanıklılık hedeflerini birlikte yürütmek zorunda olduğunu ifade etti. İklim değişikliğinden orantısız biçimde etkilenen kırılgan çalışan gruplarının, özellikle de kayıt dışı ekonomide çalışanların korunması gerektiğine dikkat çeken Sylla; erişilebilir iklim finansmanının, aşırı sıcaklara karşı koruyucu önlemlerin, insana yakışır istihdamın ve beceri geliştirme yatırımlarının önemini vurguladı.

Enerji dönüşümünün gelişmekte olan ülkelerin borç yükünü artırmaması gerektiğini belirten Sylla, dönüşümün çalışanlara, yerel topluluklara ve ulusal ekonomilere fayda sağlaması gerektiğini kaydetti. Gerçek anlamda adil bir geçişin kapsayıcı karar alma süreçlerini, çalışan haklarının güçlü biçimde korunmasını ve kesintisiz sosyal diyaloğu gerektirdiğini ifade etti.

Panel, çalışma hayatı ve geleceğe yönelik değerlendirmelerin ardından gerçekleştirilen soru cevap bölümünün ardından sona erdi. Panelin ardından katılımcılar Memur-Sen ve ILC’ninCOP31 kapsamında ziyaretçilerle buluşturduğu “Dönüş Umudu – El Avde” sergisini ziyaret etti.