Türk Dil Kurumu

Ortak Türk Alfabesi İçin Yeni Bir Dönüm Noktası: Özbekistan’ın “Tek Ses - Tek Harf” İlkeli Yeni Alfabe Yasası Onaylandı. Türk dünyasının köklü kültür ve medeniyet merkezi Özbekistan’da, Latin esaslı Özbek alfabesinin geliştirilmesine ilişkin yasanın, Özbekistan Cumhurbaşkanı Sayın Şevket MİRZİYOYEV tarafından 21 Ekim Özbek Dili Bayramı’nda imzalanarak onaylanması, Kurumumuzca büyük bir memnuniyet ve heyecanla karşılanmıştır. Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanlığı tarafından kamuoyuna duyurulan ve Özbekistan basınına (http://daryo.uz) yansıyan bu tarihî karar, Özbek Türkçesinin yazım standartlarını sadeleştiren teknik bir düzenleme olmakla kalmayıp Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında yürütülen ortak Türk alfabesi çalışmalarının sahadaki en güçlü ve somut göstergelerinden birisi olmuştur. Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonunca temel ilke olarak benimsenen “tek ses - tek harf” uygulaması, Özbekistan’ın kabul ettiği yeni yasayla birlikte doğrudan hayata geçirilmektedir. Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Sayın Saida MİRZİYOYEVA’nın “Yenilenen alfabemizin, atalarımızın hayalini gerçekleştirmeye, gençlerimizin okuryazarlığını artırmaya ve dilimizin gelişimine hizmet edeceğine inanıyorum.” sözleriyle duyurduğu, Özbekistan Senatosunun onay süreçlerinden geçerek Özbekistan Bilimler Akademisi Özbek Dili, Edebiyatı ve Halk Bilimi Enstitüsü uzmanlarının bilimsel katkılarıyla son şekli verilen alfabe 28 harf ve bir kesme işaretinden oluşmuştur. Düzenleme sonucunda çoklu birleşimler (o‘, gʻ, sh ve ch) tek harflerle (ö, ğ, ş ve ç) karşılanmış, “ng” harf birleşimi ise alfabeden çıkarılmıştır. Bu yasanın 21 Ekim Özbek Dili Bayramı gibi anlamlı bir günde kabul edilmesi, yüz yıl önce Türk dünyasında alfabe ve kültür birliği ülküsünü savunan aydın atalarımızın hayalini gerçeğe dönüştürmektedir. 1926 Bakü Türkoloji Kurultayı’nın 100. yıl dönümünü idrak ettiğimiz 2026 yılında, Özbekistan’ın attığı bu kararlı adım, bir asırlık ortak alfabe ülküsü için yeni bir dönüm noktası olacaktır. Türk Dil Kurumu olarak Türk dünyasının ortak geleceğine ve kültür birliğine hizmet eden bu tarihî adım dolayısıyla başta Özbekistan Cumhurbaşkanı Sayın Şevket MİRZİYOYEV’e şükranlarımızı arz ediyor, sürecin tüm paydaşlarını yürekten kutluyoruz. Ortak Türk alfabesi için yeni bir dönüm noktası olan bu yasanın, Özbekistan ve tüm Türk dünyası için hayırlı olmasını diliyoruz.